Po czym poznać, że terapia pomaga? Co zrobić, gdy efekty psychoterapii nie są satysfakcjonujące?
„Chodzę na terapię, ale skąd mam wiedzieć, czy coś się zmienia?” To pytanie warto zadać również wtedy, gdy trudno Ci nazwać jakąkolwiek poprawę. Efekty psychoterapii można sprawdzać, odnosząc się do trudności, z którymi zgłosiłeś lub zgłosiłaś się po pomoc, i do tego, jak radzisz sobie z nimi na co dzień.
Jakie mogą być pierwsze oznaki, że terapia pomaga?
Poprawa nie zawsze oznacza, że trudne emocje zniknęły. Czasem najpierw zauważasz je wcześniej i masz więcej możliwości wyboru, co zrobisz dalej. Na przykład nadal odczuwasz lęk przed rozmową, ale już jej nie odkładasz. Albo po kłótni szybciej rozumiesz, co Cię poruszyło, i potrafisz powiedzieć o tym drugiej osobie.
W zależności od celu terapii oznakami postępu mogą być:
mniejsze nasilenie lub rzadsze występowanie objawów, z którymi zgłosiłeś lub zgłosiłaś się po pomoc;
łatwiejsze wykonywanie codziennych czynności, które wcześniej sprawiały trudność;
rozpoznawanie sytuacji, w których powtarza się dany problem;
próbowanie nowych sposobów reagowania, nawet jeśli na razie nie zawsze się udają;
lepsze rozumienie swoich potrzeb i mówienie o nich w relacjach.
To przykłady, a nie lista, którą trzeba „zaliczyć”. Jeśli Twoim celem było poradzenie sobie z napadami paniki, ważne będą inne zmiany niż wtedy, gdy pracujesz nad stawianiem granic.
Jak sprawdzić efekty psychoterapii?
Wróć do pytania: z czym przyszłam lub przyszedłem na terapię i co chciałam lub chciałem móc robić inaczej? Jeśli cel brzmi ogólnie, na przykład „chcę czuć się lepiej”, spróbuj wspólnie z terapeutą nadać mu bardziej konkretny kształt.
Pomocne mogą być trzy pytania:
Co dziś wygląda inaczej niż na początku? Pomyśl o jednej sytuacji z ostatnich tygodni, a nie tylko o ogólnym samopoczuciu.
Co nadal sprawia mi największą trudność? Brak zmiany w ważnym obszarze to informacja, którą warto wnieść na sesję.
Czy pracujemy nad tym, co jest dla mnie ważne? Możesz rozumieć omawiane tematy, a mimo to nie widzieć związku między nimi a celem terapii. Warto o ten związek zapytać.
Przykład: jeśli na początku unikałeś lub unikałaś spotkań ze znajomymi z powodu lęku, sprawdź, czy teraz zdarza Ci się przyjmować zaproszenia, jak znosisz takie spotkania i czego potrzebujesz, by było Ci łatwiej. Taka obserwacja mówi więcej niż pytanie, czy po ostatniej sesji poczułeś lub poczułaś ulgę.
Czy gorszy tydzień oznacza, że terapia nie działa?
Niekoniecznie. Samopoczucie może zmieniać się pod wpływem wydarzeń w życiu, a rozmowa o trudnej sprawie może być obciążająca. Jeden gorszy tydzień nie przesądza o wyniku terapii.
Nie trzeba jednak tłumaczyć każdej utrzymującej się trudności słowami „tak musi być”. Jeśli objawy się nasilają, coraz trudniej Ci funkcjonować albo od dłuższego czasu nie widzisz związku między sesjami a swoimi celami, powiedz o tym terapeucie. Ocena postępów jest częścią wspólnej pracy, nie egzaminem z tego, czy starasz się wystarczająco mocno.
Co zrobić, gdy nie widzisz efektów psychoterapii?
Zacznij od rozmowy na sesji. Nie musisz mieć gotowej diagnozy problemu. Możesz powiedzieć wprost: „Nie widzę zmiany w sprawie, z którą przyszłam. Czy możemy przyjrzeć się temu, nad czym pracujemy i jak oceniamy postępy?”.
Warto wtedy wspólnie sprawdzić:
czy cel terapii jest dla Was obojga jasny;
czy obecny sposób pracy odpowiada Twoim potrzebom;
czy coś utrudnia Ci mówienie o ważnych sprawach;
czy potrzebna jest zmiana planu pracy albo dodatkowa konsultacja.
Możesz również powiedzieć, że coś w relacji z terapeutą Ci nie służy: nie czujesz się rozumiany lub rozumiana, trudno Ci zadawać pytania albo nie wiesz, dlaczego zajmujecie się danym tematem. Twoja perspektywa ma znaczenie dla oceny tego, jak przebiega terapia.
Jeśli mimo rozmowy nie udaje się wyjaśnić wątpliwości lub ustalić dalszego kierunku, możesz rozważyć konsultację u innego specjalisty. Nie musisz czekać na „wystarczająco poważny” powód, by zapytać o inną opinię.
Po ilu sesjach widać efekty terapii?
Nie ma jednej liczby sesji, po której każdy powinien zauważyć poprawę. Czas pracy zależy między innymi od rodzaju trudności, celu terapii i przyjętej metody. Już na początku warto jednak zapytać, kiedy i w jaki sposób będziecie wracać do oceny postępów. Dzięki temu pytanie „czy terapia mi pomaga?” może stać się tematem rozmowy, zamiast pozostawać wątpliwością, z którą zostajesz sam lub sama.
Jeśli Twoje cele zostały osiągnięte i zastanawiasz się nad zakończeniem spotkań, przeczytaj również artykuł: „Skąd mam wiedzieć, kiedy zakończyć terapię?”. Ten tekst dotyczy innego pytania: jak oceniać postępy podczas trwającej psychoterapii i co zrobić, gdy ich nie dostrzegasz.
Czy terapia pomaga, jeśli po sesji czuję się gorzej?
Samopoczucie tuż po spotkaniu nie wystarcza do oceny całej terapii. Powiedz terapeucie, co się dzieje po sesjach, szczególnie jeśli trudne emocje utrzymują się, nasilają lub utrudniają Ci codzienne funkcjonowanie.
Czy mogę poprosić terapeutę o ocenę moich postępów?
Tak. Możesz wspólnie z terapeutą wrócić do ustalonych celów, omówić zmiany, które zauważacie, oraz te obszary, w których nadal potrzebujesz pomocy.
Czy brak efektów oznacza, że psychoterapia nie jest dla mnie?
Nie da się tego stwierdzić na podstawie samego braku odczuwanej poprawy. Warto przyjrzeć się celowi, sposobowi pracy i temu, jak wygląda współpraca z terapeutą. Jeśli masz wątpliwości, omów je na sesji lub skorzystaj z konsultacji u innego specjalisty.
Chcesz rozpocząć psychoterapię i od początku jasno porozmawiać o swoich celach? Umów wizytę w Centrum Psychoterapii HELP. Jeśli potrzebujesz pomocy w wyborze specjalisty, na stronie zapisów znajdziesz także możliwość umówienia bezpłatnej, 15-minutowej konsultacji dotyczącej doboru terapeuty. TEL/SMS: 720 826 806
Komentarze